ഗാന്ധിയും കാലവും സെമിനാർ 47

47. മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ ശിഷ്യന്മാർ

ഹരിഷ്മ

'എൻറെ ജീവിതമാണ് എൻറെ സന്ദേശം 'ഗാന്ധിജി പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹത്തിൻറെ ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട് നിരവധി മഹാന്മാർ ലോകത്തെ വലിയ മാറ്റം ഉണ്ടാക്കി. സമാധാനത്തിന്റെ അപ്പോസ്തലന്റെ ശിഷ്യന്മാർ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടാൻ അർഹരായ ചിലരെ ഇവിടെ നാം പരിചയപ്പെടുന്നു.

വിനോബേ ബാവെ

(വിനായക് നരഹരി ബാവേ) അദ്ദേഹത്തിൻറെ പേരിലുള്ള ഇന്നോവ ബാവേ ജനനം സെപ്റ്റംബർ 11 1895 ബോംബെ പ്രസിഡൻസി അതായത് ഇപ്പോഴത്തെ മഹാരാഷ്ട്ര. ഇന്ത്യയിലെ അറിയപ്പെടുന്ന സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താക്കളിൽ ഒരാളും വ്യാപകമായി. ബഹുമാനപ്പെട്ട ശിഷ്യന്മാർ ഒരു ഉയർന്ന ജാതി ബ്രാഹ്മണ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച അദ്ദേഹം 1961ൽ ഹൈസ്കൂൾ പഠനം ഉപേക്ഷിച്ച് അഹമ്മദാബാദിന് സമീപമുള്ള സബർമതിയിലെ ഗാന്ധിജിയുടെ ആശ്രമത്തിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. ഗാന്ധിയുടെ അധ്യാപനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി അർപ്പണബോധമുള്ള ജീവിതത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരെ അഹിംസാത്മകമായ ചെറുത്തുനിൽപ്പിന് നേതൃത്വം നൽകിയതിന് 1920കളിലും 30കളിലും അദ്ദേഹം നിരവധി തവണ തടവിലാക്കുകയും 40 കളിൽ അഞ്ചു വർഷത്തെ ജയിൽ ശിക്ഷ അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്തു അദ്ദേഹത്തിന് ആചാര്യൻ അഥവാ അധ്യാപകൻ എന്ന ബഹുമതി പദവി ലഭിച്ചു. 1951ൽ ആന്ധ്രപ്രദേശ് പ്രവിശ്യയിലെ ഗ്രാമങ്ങളിൽ പര്യടനം നടത്തുന്നതിനിടെ ഭൂരഹിതരായ ഒരു കൂട്ടം ദളിതർക്ക് വേണ്ടി തൻറെ അപ്പീലിന് മറുപടിയായി ഒരു ഭൂ ഉടമ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു ഏക്കർ സ്ഥലം വാഗ്ദാനം ചെയ്തപ്പോഴാണ് 1950 ഭൂമി സമ്മാനപ്രസ്ഥാനത്തെ കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിൻറെ ആശയം രൂപപ്പെട്ടത്. ജാതികൾ, മുമ്പ് അസ്‌തൃഷ്യർ എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു ഇപ്പോൾ ഔദ്യോഗികമായി പട്ടികജാതി എന്ന് വിളിക്കുന്നു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്ന് ഗ്രാമങ്ങളിലേക്ക് നടന്നു. ഭൂരഹിതർക്ക് ഭൂമി സമ്മാനമായി വിതരണം ചെയ്യണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുകയും ദാനധർമ്മം എന്ന തത്വവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. ഗാന്ധി സ്വീകരിച്ച അഹിംസ അദ്ദേഹം പറയുന്നതിനനുസരിച്ച് ഭൂപരിഷ്കരണം ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് ഹൃദയ മാറ്റത്തിലൂടെയാണ് അല്ലാതെ നിർബന്ധിത സർക്കാർ നടപടികളിലൂടെ അല്ല. ഭൂദാൻ യജ്ഞം ഭൂമിയുടെ വിഭജനത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും അതുവഴി വൻതോതിൽ ഉള്ള കൃഷിയോടുള്ള യുക്തിസഹമായ സമീപനത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുമെന്ന് അദ്ദേഹത്തിൻറെ വിമർശകർ വാദിച്ചു .എന്നാൽ ചിന്നഭിന്നമായ ഹൃദയങ്ങളെ കാൾ ചിന്നഭിന്നമായ ഭൂമിയാണ് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നത് എന്ന് അദ്ദേഹം പ്രഖ്യാപിച്ചു .എന്നിരുന്നാലും പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഗ്രാമ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. അതായത് ഗ്രാമീണർ അവരുടെ ഭൂമി ശേഖരിക്കുന്ന സമ്പ്രദായം, അതിനുശേഷം ഭൂമി ഒരു സഹകരണ സംവിധാനത്തിന് കീഴിൽ പുരസംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.

1975 ഉടനീളം അദ്ദേഹം തൻറെ അനുയായികൾ രാഷ്ട്രീയ പ്രക്ഷോഭത്തിൽ പങ്കാളികളാകുന്ന വിഷയത്തിൽ മൗനവ്രതം സ്വീകരിച്ചു. 1979 ലെ ഉപവാസത്തിന്റെ ഫലമായി ഇന്ത്യയിലുടനീളം പശുക്കളെ കൊല്ലുന്നത് നിരോധിക്കുന്ന നിയമം നടപ്പിലാക്കുമെന്ന് സർക്കാരിൻറെ വാഗ്ദാനം നേടിയെടുത്തു.

മഗൻലാൽ ഗാന്ധി

മകൻലാൽ കുശാൽ ചന്ദ് ഗാന്ധി 1883 ജനിച്ചു. മോഹൻദാസ് ഗാന്ധിയുടെ അനുയായി ആയിരുന്നു അദ്ദേഹം. അദ്ദേഹം മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ ആദ്യ ബന്ധവും ആയിരുന്നു. ഗാന്ധിയുടെ പല കൃതികളിലും മോഹൻലാൽ ഗാന്ധിയെ ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്. സത്യാഗ്രഹം എന്ന വാക്ക് ഗാന്ധിയുടെ അഹിംസ രീതികളെ നിർവചിക്കണം എന്ന് നിർദ്ദേശിച്ചത് അദ്ദേഹമാണ്. ഗാന്ധിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ സബർമതി ആശ്രമത്തിന്റെ ഹൃദയവും ആത്മാവും ആയിരുന്നു അദ്ദേഹം. 1903 ൽ അല്പം ഭാഗ്യം നേടാം എന്ന പ്രതീക്ഷയിൽ അദ്ദേഹം ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ ഗാന്ധിയെ അനുഗമിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും അമ്മാവൻ സ്വയം അടിച്ചേൽപ്പിച്ച ദാരിദ്ര്യത്തെ തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ഫിനിക്സ് സെറ്റിൽമെൻറ് ചേർന്നു 1928 ഏപ്രിൽ 23ന് പാറ്റ്നയിൽ വെച്ച് ടൈഫോയിഡ് ബാധിച്ച് മകൻലാൽ ഗാന്ധി അന്തരിച്ചു.

നർഹരി പരിക്ക്

നഹരി ദ്വാരദാസ് പരിക്ക് ജനനം ഒക്ടോബർ 7 1891 അഹമ്മദാബാദ് ഗുജറാത്ത്. ഒരു ഇന്ത്യൻ എഴുത്തുകാരനും സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനിയും സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവും ആയിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഗാന്ധിജിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളാലും വ്യക്തിത്വത്താലും സ്വാധീനിക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹം തന്റെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഗാന്ധിജിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ചെലവഴിച്ചു. ഗാന്ധിജി തൻറെ ഇഷ്ടപ്രകാരം മഹാദേവ ദേശായിയെയും അർഹരിപരീനേയും ട്രസ്റ്റിമാരായി നിയമിച്ചു. 1937 ൽ ആദ്യത്തെ കോൺഗ്രസ് മന്ത്രിസഭ രൂപീകരിച്ചപ്പോൾ അടിസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസ ബോർഡിൻറെ ചെയർമാനായി അദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചു. നര്ഹരി പരിക്ക് ഒരു നല്ല എഴുത്തുകാരനും കൂടിയായിരുന്നു. നിരവധി ജീവചരിത്രങ്ങളും അദ്ദേഹം എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹം ജീവചരിത്രങ്ങൾ എഴുതുകയും സഹപ്രവർത്തകരുടെ കൃതികൾ എഡിറ്റ് ചെയ്യുകയും ചില കൃതികൾ വിവർത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിൻറെ രചനകൾ ഗാന്ധിസത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. 1957 ജൂലൈ 15ന് 65 വയസ്സിൽ മരണപ്പെട്ടു. ഹ്യൂമൻ എക്കണോമിക്സ് 1945, മഹാദേവ ബൈനു പൂർവ്വ ചരിതം 1950, ഇവയെല്ലാം ആണ് ഇവ രണ്ടുമാണ് പ്രധാനം രചനകൾ.

മഹാദേവ ദേശായി

മഹാദേവ ദേശായി ഗുജറാത്തിൽ ജനുവരി 1 1892ൽ ജനിച്ചു. ഈ ഒരു ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനിയായും ദേശീയ എഴുത്തുകാരനായും ജീവിച്ചു. പക്ഷേ ദീർഘകാലം അതായത് ഏകദേശം ഒരു 25 വർഷത്തോളം ഗാന്ധിജിയുടെ പേഴ്സണൽ സെക്രട്ടറി ആയിരുന്നതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിൻറെ പ്രശസ്തി വലുതാണ്.

വിദ്യാഭ്യാസം വക്കീൽ നിയമം. മഹാദേവ ദേശായി 1921 അലഹബാദിൽ നിന്ന് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന ഇൻഡിപെൻഡൻസ് ദിനപത്രത്തിൽ ചേർന്നു. മോത്തിലാലും ജവഹർലാൽ നെഹറുവും ജയിലിൽ പോയപ്പോൾ മഹാദേവ ദേശായി ഈ പത്രത്തിന്റെ എഡിറ്ററായി പ്രവർത്തിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ ഈ പത്രം നിരോധിച്ചപ്പോൾ മഹാദേവ ദേശായി സൈക്ലോ സ്റ്റൈലിൽ ഒരു വർഷത്തേക്ക് ദി ഇൻഡിപെൻഡൻസ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിൻറെ അറസ്റ്റിനു ശേഷം മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ മകൻ ദേവദാസ് ഗാന്ധി ഈ പത്രം പുറത്തിറക്കുകയും ദേശായിയുടെ ഭാര്യ ദുർഗ്ഗാപൻ സജീവ പിന്തുണ നൽകുകയും ചെയ്തു. ഹരിജൻ പത്രത്തിൻറെ എഡിറ്റർ ആയിരുന്നു. 1942 ഓഗസ്റ്റ് എട്ടിന് മുംബൈയിലെ ഒരു ഗ്രൗണ്ടിൽ നടത്തിയ ചരിത്രപ്രധാനമായ പ്രസംഗത്തിൽ മഹാത്മാഗാന്ധി ബ്രിട്ടീഷ് ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ ചെയ്യുക അല്ലെങ്കിൽ മരിക്കുക എന്ന മുദ്രാവാക്യം നൽകി. ഓഗസ്റ്റ് 9ന് പുലർച്ചെ മഹാത്മാഗാന്ധി, ശ്രീമതി സരോജിനി നായിഡു, മഹാദേവ ദേശായി എന്നിവരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും പൂനെയിലെ ആഗാഖാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ തടവിലിടുകയും ചെയ്തു. 1942 ഓഗസ്റ്റ് 15 ഈ ജയിലിൽ വെച്ചാണ് മഹാദേവ ദേശായി മരിച്ചത്.

കിഷോർ ലാൽ മഷ്റൂ വാല

കിഷോർ ലാൽ മഷ്രുവാല ഒക്ടോബർ 5 1890 ജനിച്ചു. ഒരു ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര പ്രവർത്തകനും ജീവചരിത്രകാരനും ഉപന്യാസകാരനും വിവർത്തകനും ആയിരുന്നു അദ്ദേഹം. ബോംബെയിലും ആഗ്രയിലും വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ അദ്ദേഹം ബി എ, എൽ എൽ ബിയും പൂർത്തിയാക്കി. മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ സഹപ്രവർത്തകനായിരുന്ന അദ്ദേഹം അദ്ദേഹത്തെ ആഴത്തിൽ സ്വാധീനിച്ചു. വിദ്യാഭ്യാസം, മതം, തത്വചിന്ത എന്നിവയെ കുറിച്ച് അദ്ദേഹം വിപുലമായി എഴുതുകയും ഗുജറാത്തി ഭാഷയിൽ ചില കൃതികൾ വിവർത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു അദ്ദേഹം സെപ്റ്റംബർ 9ന് 1952 61 വയസ്സിൽ അന്തരിച്ചു.

രവിശങ്കർ മഹാരാജ്

ഇന്ത്യൻ ആക്ടിവിസ്റ്റും സാമൂഹിക പ്രവർത്തകനും ഗുജറാത്ത് സംസ്ഥാനത്തെ ഖേദ ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു സാമൂഹിക പ്രവർത്തകനായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. വത്രക്ക് നദിക്ക് ചുറ്റുമുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിലെ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്തുക, കൊള്ളക്കാരെ മുഖ്യധാരയിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരിക, അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുക തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അദ്ദേഹം ചെയ്തു. ഇദ്ദേഹം ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്. ആര്യസമാജത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ ആയിരുന്നു. 1915 ലാണ് ഗാന്ധിയെ കണ്ടത്.

ജെ ബി കൃപലാനി

ജീവത്രം ഭഗവാൻദാസ് കൃപലാനി എന്നാണ് മുഴുവൻ പേര്. ആചാര്യ കൃപലാനി എന്നറിയപ്പെടുന്നു. 1888 നവംബർ 11ന് ജനിച്ചു. ഒരു ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ ആണ്. 1947 ഒരു അധികാരക്കൈമാറ്റ സമയത്ത് ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ അധ്യക്ഷ സ്ഥാനം വഹിച്ചതും സുചേലകൃപലാനിയുടെ ഭർത്താവും പ്രത്യേകിച്ചും ശ്രദ്ധേയനായിരുന്നു. കൃപാലിനി ഒരു പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകനും മിസ്റ്റിക്, സ്വാതന്ത്ര്യ പ്രവർത്തകനും ആയിരുന്നു. പിന്നീട് ജീവിതത്തിൽ സാമ്പത്തികമായി വലതുപക്ഷമായ സ്വാതന്ത്ര്യം പാർട്ടിയിൽ ചേരുന്നതിന് മുമ്പ് അദ്ദേഹം ദീർഘകാലം ഗാന്ധിയൻ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഗാന്ധിയുമായി അടുത്ത വളർന്നു. ഒരു ഘട്ടത്തിൽ അദ്ദേഹം ഗാന്ധിയുടെ ഏറ്റവും നല്ല ശിഷ്യന്മാരിൽ ഒരാളായിരുന്നു. ഒരു ദശാബ്ദ ത്തോളം ഐ എൻ സി യുടെ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിൽ പ്രവർത്തിച്ച് പരിചയമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന് ഐഎൻസി പുനർ നിർമ്മിക്കുന്നതിന് പ്രസിഡൻറ് ആയി നിയമിച്ചു. നടപടിക്രമ വിഷയങ്ങളിൽ പാർട്ടിയും സർക്കാരും തമ്മിലുള്ള തർക്കങ്ങൾ സർക്കാറിലെ സഹപ്രവർത്തകരുമായുള്ള അദ്ദേഹത്തിൻറെ ബന്ധത്തെ ബാധിച്ചു. 1920കളിലെ നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനം മുതൽ 1970കളിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ വരെയുള്ള വിമതരുടെ അതായത് എല്ലാവരും ചെയ്യുന്നതിന് എതിരെ നിൽക്കുന്നവരുടെ തലമുറയ്ക്ക് കൃപ ലാനി പരിചിതനായിരുന്നു. 1982 മാർച്ച് 19 ,93 വയസ്സിൽ അഹമ്മദാബാദിൽ വെച്ച് അന്തരിച്ചു.

സക്കീർ ഹുസൈൻ

സക്കീർ ഹുസൈൻ ഖാൻ ഒരു ഇന്ത്യൻ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തകനും രാഷ്ട്രീയക്കാരനും ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹം 1967 മെയ് 13 മുതൽ 1969 മെയ് മൂന്നിന് മരിക്കുന്നത് വരെ ഇന്ത്യയുടെ മൂന്നാമത്തെ രാഷ്ട്രപതിയായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. ഹൈദരാബാദിൽ അഫ്രീദി പഷ്തൂർ എന്ന കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച ഹുസൈൻ ഇറ്റാവയിൽ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി, അലിഗഡിലെ മുഹമ്മദ് ആംഗ്ലോ ഓറിയൻറൽ ബെർലിൻ സർവ്വകലാശാലയും പഠിച്ചു. അവിടെനിന്ന് സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദം നേടി. മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ അടുത്ത സഹപ്രവർത്തകനായ ഹുസൈൻ നിസ്സഹരണ പ്രസ്ഥാനത്തിന് മറുപടിയായി ഒരു സ്വതന്ത്ര ദേശീയ സർവകലാശാലയായി സ്ഥാപിതമായ ജാമിയ മിലിയ ഇസ്ലാമിയയുടെ സ്ഥാപക അംഗമായിരുന്നു. അദ്ദേഹം അതിൻറെ വൈസ് ചാൻസിലറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1926 മുതൽ 1948 വരെയാണ് വൈസ് ചാൻസിലറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചത്. 1937 ഉസൈൻ ബേസിക് നാഷണൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ കമ്മിറ്റിയുടെ അധ്യക്ഷൻ ആയിരുന്നു. അത് ഒന്നാം ഭാഷയിൽ സൗജന്യവും നിർബന്ധിതവുമായ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ഊന്നൽ നൽകുന്ന നയി താലി എന്ന പുതിയ വിദ്യാഭ്യാസ രൂപീകരിച്ചു. മുസ്ലിം ആൾക്കാർക്ക് പ്രത്യേകം ഇലക്ട്രിക്കുകൾ എന്ന നയത്തെ അദ്ദേഹം എതിർത്തിരുന്നു. 1946 മുഹമ്മദലി ജിന്നയുടെ കീഴിലുള്ള മുസ്ലീം ലീഗ് ഹുസൈനെ ഇന്ത്യയുടെ ഇടക്കാല ഗവൺമെന്റിൽ ഉൾപ്പെടുത്താനുള്ള ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിൻറെ നിർദ്ദേശം വിറ്റോ ചെയ്തു. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും ഇന്ത്യ വിഭജനത്തിനും ശേഷം ഹുസൈൻ ഇന്ത്യയിൽ തുടർന്നു.

Reference:Book (Gandhi and desciples), Wikipedia.